• Rotan revival

De revival van rotan

Iedereen herkent het kuipstoeltje als 'die ronde rotan stoeltjes met dat glazen tafeltje bij opa en oma'. Wat velen niet weten is dat achter dit stoeltje een zeer succesvolle periode van rotanproductie in Nederland schuilgaat. Met name in Noordwolde, waar in de jaren zestig ruim zeventig (!) bedrijven rotan meubilair produceren. De kuipstoel bestaat inmiddels onder de naam ‘Twine’, in een speciale uitvoering die zowel indoor als outdoor toe te passen is. Na vele jaren is rotan weer volop in beeld en krijgt dit warme en natuurlijke materiaal van ons de aandacht die het verdient!

Noordwolde wordt het epicentrum voor rotan. Met succesvolle bedrijven als Rohé en Jonkers. De vele kleine bedrijfjes die meeliften op het succes hebben vaak eenvoudige werkplaatsen. Grote ruimtes zonder machines met langs de muren vlechters op bankjes die hun ‘werkstukken’ tussen de knieën klemmen. Rotan is weerbarstig en moet anders verwerkt worden dan hout. Het wordt buigzaam door verhitting en moet gefixeerd worden om die vorm te behouden. Daarna blijft het model overigens wel veerkrachtig. Een eigenschap die door veel ontwerpers wordt benut.

Kort na de tweede wereldoorlog is er veel vraag naar moderne meubelen en behoefte aan modellen die ‘en masse’, dus voordelig te produceren zijn. Rotan is, in tegenstelling tot hout en staal, makkelijk verkrijgbaar. Voor de verwerking zijn geen kostbare investeringen nodig. Dus kan voor weinig geld een goed meubel worden aangeschaft dat vrijwel in ieder interieur past.

Tekst gaat verder onder de foto

  • Rotan wordt gebogen en gefixeerd

Foto: Rotan wordt gebogen en gefixeerd.

Dirk van Sliedregt

Ontwerpers moeten met al deze eigenschappen van rekening houden. Een van hen is Dirk van Sliedregt (1920-2010). Hij ontwerpt bij voorkeur modellen geheel van rotan. Dat vraagt in de constructie extra kruisverbindingen tussen de poten, iets wat de door hem zo gewenste eenvoud verstoort. In 1952 komt hij als eerste met de combinatie van rotan zitelement op een stalen buisframe als drager. Uiteindelijk ontwerpt Van Sliedregt meer dan 250 modellen voor Jonkers.

Ook het bedrijf Rohé profiteert van het rotansucces. Er is bijna niets te bedenken op meubelgebied of deze firma er rotan in weten te verwerken: tafels, bijzettafels, theetafels, stoelen, barkrukken, boekenkasten, poefs, hanglampen, plantenhangers, schemerlampen en krantenstandaards en nog veel meer dan dat.

Vaak is het moeilijk na te gaan wie als eerste met een ontwerp op de markt kwam. Bedrijven leverden ook dezelfde modellen. Het kuipje dat halverwege de jaren vijftig op de markt verschijnt is daar een voorbeeld van. Karakteristiek vanwege de eenvoudige zitvorm van twee in elkaar vallende rotanringen. Wanneer het succes de vraag opdrijft, komen er vanuit alle kanten goedkope varianten op de markt. Niet goed voor het imago van rotan.

Tekst gaat verder onder de foto

  • Werkkamer van Willem Sandberg

Foto: Werkkamer van Willem Sandberg, 1955, Stedelijk Museum Amsterdam.

Dan komt het moment dat de consument kleur vraagt! Maar rotan, met een harde gladde bast, is slecht te kleuren. Eind jaren zestig vindt de industrie een oplossing: de bast wordt verwijderd. De geschilde stokken, manou geheten, kunnen wél worden gebeitst of gelakt. Manou wordt een modeartikel en zorgt voor een bloeiperiode in de jaren zeventig. Sommige bedrijven maken alleen nog maar manou meubelen. Aanvankelijk in bruin met oranje of felgroene kussens en later vooral in pastelkleuren en wit.

Wanneer in de tachtiger jaren de crisis toeslaat, de kwaliteit van de import vanuit Azië stijgt en prijs daalt, stort de meubelmarkt in. Uiteindelijk geeft de exportstop van manoustokken, een beschermende maatregel van de Indonesische regering voor de eigen industrie, de genadeslag. Veel bedrijven sluiten. Rohé zet nog een eigen bedrijf op in Indonesië. In Noordwolde wordt dan enkel nog geassembleerd. Maar ook dit houdt geen stand en in 1997 sluit het laatste grote rotanbolwerk in Noordwolde.

Revival

De zuivere vormen en sfeer verhogende aspecten van rotan staan momenteel weer volop in de belangstelling. Rotan is hot, niet alleen in meubelen, maar ook in accessoires zoals manden en lampen. Met recht kun je spreken van een Rotan Revival. Stoel '550', een geregistreerd ontwerp van Dirk van Sliedregt uit 1955, wordt onder licentie geproduceerd door Satelliet Meubelen en is opgenomen in de Collectie 2017.

Met dank aan Tellervo Barnhoorn – Conservator Nationaal Vlechtmuseum Noordwolde ».

INSPIRATIE?

Uw gegevens
Dit is een verplicht veld
Dit is een verplicht veld
Ongeldig e-mailadres, Dit is een verplicht veld
[this div will be converted to an iframe]
×
×
×